Bateson en Escher
Edited by: Anonymous on 19 January 2012 at 22:38 uur
Bateson beschrijft dat wanneer men twee entiteiten samenvoegt, er een verschil duidelijk wordt. Door dit verschil ontstaat er een nieuw soort entiteit. Bateson ziet het samenvoegen van verschillende producten dus eigenlijk als 1 + 1 = 3. De kunstwerken van Escher zijn hiervan een goed voorbeeld.
De kunstwerken van Escher zijn een samenvoeging van verschillende soorten kunst en technieken. Dat is ook het geval bij dit kunstwerk. In dit kunstwerk maakt Escher namelijk gebruik van lithografie, steendruk, en de optische illusie.
Het bijzondere aan de werken van Escher is daarom dat het een samenvoeging is van twee soorten kunst. Wiskunde speelt hierbij ook een grote rol. Dit maakt zijn werken tot kunstwerken die zowel mooi zijn als interessant. De werken trekken sterk de interesse van de kijker. Op het eerste gezicht lijken de werken van Escher namelijk op gewone kunstwerken. Als men echter verder kijkt, ontdekt men dat bijvoorbeeld de verhoudingen binnen het werk niet kloppen. Zijn kunstwerken zijn dus zowel prikkelend door schoonheid als door ingewikkeldheid.
Schoonheid creëren is echter niet het doel geweest van Escher. Daarom schrijft hij dat het nooit zijn bedoeling is geweest om iets moois te maken, en dat het hem hoofdbrekens bezorgt. Daarom heeft hij zich ook nooit thuis gevoeld tussen zijn collega grafici. Zij streven namelijk schoonheid na. Escher zelf streeft verwondering na, en probeert hij dus ook verwondering bij zijn toeschouwers te wekken.
Deze uitspraken van Escher benadrukken nogmaals dat vanuit zijn werk een nieuw soort kunst is ontstaan. Maar dat niet alleen. Er ontstaat ook een nieuw soort van denken over kunst: de kunstwerken worden niet meer alleen gezien als ‘schoonheid’ of ‘iets moois om te zien’, maar het doet echt iets met de kijker. De kijker kijkt niet meer alleen, maar denkt mee met het kunstwerk. Men kijkt niet alleen meer naar de schoonheid, maar wil het kunstwerk begrijpen. Dit brengt kunst op een hoger niveau.
Williams en McLuhan staan recht tegenover elkaar als het gaat om hun idee over technologie en media. Je zou kunnen zeggen: sociale constructivisme tegenover technologisch determinisme.
Williams zijn idee is dat technologieën helemaal niets doen. Alleen mensen doen iets, zij hebben agency. Volgens Williams kunnen technologieën wel helpen bij het vormen van de maatschappij. Dit dan alleen doordat ze door mensen worden ingezet. Hij ontkent dus niet per se dat technologie onze samenleving vormgeeft, maar hij ziet dat dan als gevolg van het menselijk handelen.
McLuhan zijn idee is dus kenmerkend voor het technologisch determinisme. Dit is de opvatting dat technologie op zichzelf in staat is radicale veranderingen teweeg te brengen. In de kernideeën van McLuhan is dit ook terug te zien. Zo is een van deze ideeën ‘medium is the message’. Een voorbeeld daarvan is elektrisch licht. Zijn statement is dat het gebruik van dit (in zijn ogen) medium niet relevant is, maar dat het wel relevant is hoe dit het menselijk handelen heeft aangepast. Zo kan er nu bijvoorbeeld ‘s avonds gewerkt worden. Dit is een duidelijk voorbeeld dat technologie het menselijk handelen beinvloed. McLuhan is echter niet van mening dat technologie ons direct verandert/beinvloed, maar hij is non-lineair. Dat wil zeggen, het beinvloed ons wel maar niet direct.
Nog even duidelijk wat punten op een rij:
- McLuhan: nieuwe mediatechnieken leiden tot radicale veranderingen, zowel psychologisch als biologisch.
- Williams: gebruik van techniek is afhankelijk van menselijke intenties en handelingen
- McLuhan: introductie nieuwe mediatechnologie leidt tot structurele veranderingen
- Williams: introductie nieuwe mediatechnologie kan tot meerdere uitkomsten leiden
- McLuhan: definieert technologie zonder discussie
- Williams: vaardigheden en kennis zijn integraal deel van het concept ‘technologie’
- McLuhan: medium als technologie (als extensie van een zintuig)
- Williams: medium als geconstrueerd door een sociaal procies