Panopticon- Foucault
Edited by: Anonymous on 15 January 2012 at 20:46 uur
Een panopticon is een ronde gevangenis waar in het midden een hoge wachttoren staat voor de bewakers. De cellen zijn rondom de wachttoren gebouwd, zodat de bewakers de gevangenen goed in de gaten kunnen houden. De gevangen worden geobserveerd door de bewakers, maar zij kunnen niet zien wanneer zij worden gecontroleerd. Hierdoor zou de gevangene zijn gedrag aanpassen, omdat elke beweging die de gevangene maakt, gezien kan worden door de bewaker. De gevangene zal zich continu bekeken voelen, alsof zij de gehele tijd gecontroleerd worden. Dit wordt gezien als de ultieme vorm van controle.
Het panopticon vind ik een bijzonder interessant fenomeen. Hoewel het niet uitgevonden is door Foucault, heeft hij wel de werking hiervan verklaard en in bredere schaal uitgelegd. Iets dat wat mij betreft nog ontbreekt in je omschrijving is het effect dat volgens Foucault bereikt wordt door deze manier van controle. Juist doordat we elk moment gecontroleerd kunnen worden als gevangene, ontstaat er een proces waarin we onszelf gaan disciplineren. Als je altijd bekeken kunt worden ga je daar dus op anticiperen en gedrag vertonen dat wenselijk is. Dit zie je, heel banaal gesteld, bijvoorbeeld al terug wanneer je geen gordijnen hebt in je eigen huis, dan ga je niet in je blote kont rondlopen. In de samenleving zien we dit principe terug in ontzettend veel vormen, kleine dingen die ons disciplineren omdat we niet weten wie er kijkt.
Simpele disciplinerende voorbeelden zijn verkeersdrempels of weten dat je elk moment geflitst kunt worden (wanneer kijken ze?).